วิธีปรับสีจอ (Calibrate จอ) ทีละขั้น
ทำครั้งเดียว ในแสงที่คุณใช้ทำงานเป็นปกติ เปลี่ยนทีละค่าในเมนูบนจอ (OSD) และกลับมาดูภาพทดสอบหลังเปลี่ยนทุกครั้ง
- เตรียมตัว เปิดจอทิ้งไว้ 20 ถึง 30 นาทีให้จออุ่น ตั้งความละเอียดจริงของจอ ซูมเบราว์เซอร์ 100% และปิด HDR ของ Windows ไว้ก่อน ในเมนูจอ เลือกโหมด Standard, User หรือ sRGB และปิด Dynamic contrast โหมด Eco หรือประหยัดพลังงาน และเซ็นเซอร์แสง ปิดแสงกลางคืน (Night light), Night Shift หรือตัวกรองแสงสีฟ้าอื่นๆ ระหว่างทดสอบ
- ความสว่าง บนจอคอม Brightness คือการปรับไฟหลังจอ เปิดสีเทาในแท็บมุมมองที่ 75% หรือจอขาว แล้วถือกระดาษขาวไว้ข้างๆ จอควรสว่างพอๆ กับกระดาษ ไม่ใช่สว่างเหมือนโคมไฟ ซึ่งใกล้กับ 100 ถึง 150 nits ที่ใช้ทำงานรูปภาพในห้องปกติ บนทีวี ค่าที่ชื่อ Brightness จะเปลี่ยนระดับสีดำแทน จึงต้องตั้งด้วย Black level test
- คอนทราสต์ เปิดแท็บระดับสีขาว เพิ่มคอนทราสต์จนสีขาวดูสะอาด แล้วลดลงจนเห็นสี่เหลี่ยมแถว 250 จอ LCD ส่วนใหญ่ค่าจากโรงงานถูกต้องอยู่แล้ว ลดเฉพาะเมื่อมองไม่เห็นบางช่อง
- ระดับสีดำ เปิดแท็บระดับสีดำในห้องที่แสงสลัว ควรเห็นตั้งแต่ช่องประมาณ 3 ถึง 5 ถ้าช่องต่ำๆ หายไป ลองค่า Gamma ที่ต่ำกว่าหรือ Black equalizer ก่อน ถ้าไม่เห็นอะไรต่ำกว่า 17 ให้แก้ RGB range ในไดรเวอร์การ์ดจอและบนจอ
- Gamma เปิดแท็บ Gamma ถอยออกมาแล้วดูว่าช่องไหนกลืน ถ้าจอมีค่า Gamma ให้เลือก 2.2 จอหลายรุ่นตั้งชื่อเป็นโหมด (Gamma 1 ถึง 4) ให้ลองทีละโหมดแล้วเลือกโหมดที่กลืนที่ 2.2
- อุณหภูมิสี เลือกพรีเซ็ต 6500K, Normal, Warm หรือ sRGB ค่า 9300K หรือ Cool จะดูอมฟ้า แล้วเช็คแถบสีเทาในแท็บสี ถ้าสีเทายังอมสี ใช้แถบเลื่อน RGB gain ในโหมด User หรือ Custom ทีละนิด โดยลดสีที่แรงเกินแทนการเพิ่มสีอื่น
- ความคมชัด เปิดแท็บความคมชัดแล้วตั้งค่ากลาง ไม่มี Halo รอบตัวหนังสือ แต่เส้น 1 px ยังคม ทีวีหลายรุ่นคือ 0 จอคอมหลายรุ่นคือค่ากลางหรือค่าเริ่มต้น
จากนั้นทำ Gamma test และ Black level test อีกรอบ เพราะการเปลี่ยนคอนทราสต์และสีทำให้ผลขยับเล็กน้อย
เครื่องมือปรับสีจอของ Windows และ Mac
Windows: ค้นหาในเมนูเริ่มว่า ปรับเทียบสีของจอแสดงผล (Calibrate display color หรือ dccw.exe) ตัวช่วยจะพาไล่ Gamma ความสว่าง คอนทราสต์ และความสมดุลสี แล้วบันทึกเป็นโปรไฟล์ ปรับค่าในตัวจอก่อน เพราะตัวช่วยทำได้แค่ดัดสัญญาณในการ์ดจอ ซึ่งทำให้ความเนียนลดลงบ้าง สำหรับจอ HDR ให้ติดตั้งแอป Windows HDR Calibration ฟรีจาก Microsoft Store แอปนี้ตั้งระดับมืดสุดและสว่างสุดที่จอแสดงได้ เพื่อให้เกม HDR และ Auto HDR แสดงผลถูกต้อง
Mac: บน macOS Ventura ขึ้นไป เปิด การตั้งค่าระบบ > จอภาพ คลิกเมนูโปรไฟล์สี เลือกกำหนดเอง แล้วกดปุ่มบวกเพื่อเริ่มผู้ช่วยปรับเทียบจอภาพ (Display Calibrator Assistant) ในรุ่นเก่าอยู่ที่ การตั้งค่าระบบ > จอภาพ > สี > ปรับเทียบ ตัวช่วยจะสร้างโปรไฟล์สำหรับ White point และในบางรุ่นรวม Gamma ด้วย
สิ่งที่การทดสอบในเบราว์เซอร์ทำไม่ได้
ทุกอย่างในหน้านี้เป็น ตรวจเอง คือตาคุณเป็นคนตัดสิน หน้าเว็บมองไม่เห็นแสงที่จอปล่อยออกมา จึงวัดความสว่างเป็น nits, White point เป็น Kelvin, ค่าความเพี้ยนของสี (Delta E) หรือจอครอบคลุม sRGB หรือ DCI-P3 กี่เปอร์เซ็นต์ไม่ได้ ตาคนยังปรับตัวด้วย ผ่านไปหนึ่งนาที สีขาวที่อมฟ้านิดๆ ก็เริ่มดูเป็นสีขาว ตัวเลขเดียวที่หน้านี้รายงาน คือขนาดภาพทดสอบและมาตราส่วนจอ เป็นค่าที่เบราว์เซอร์บอกเอง
Colorimeter คือเซ็นเซอร์ขนาดเล็กที่วางบนจอ ขณะที่ซอฟต์แวร์แสดงสีหลายร้อยสีและวัดทีละสี แล้วเขียนโปรไฟล์ที่แก้สีจอ พร้อมบอกว่าแม่นแค่ไหน ถ้าคุณแต่งรูปหรือวิดีโอเพื่อพิมพ์หรือส่งลูกค้า หรือต้องการให้สองจอสีตรงกัน ต้องใช้วิธีนี้ สำหรับเล่นเกม ทำงานออฟฟิศ และดูหนัง การปรับด้วยตาอย่างละเอียดด้วยภาพทดสอบเหล่านี้แก้ปัญหาที่เจอบ่อยได้ ทั้ง Gamma ผิด เงามืดจม ส่วนสว่างถูกตัด สีอมฟ้า และคมเกินไป
ข้อจำกัดอีกอย่าง เบราว์เซอร์จัดการสีเอง ถ้าเครื่องติดตั้งโปรไฟล์สีไว้ ภาพทดสอบจะผ่านโปรไฟล์นั้น การทดสอบจึงแสดงผลของจอและโปรไฟล์รวมกัน ซึ่งก็คือสิ่งที่แอปอื่นแสดงเช่นกัน
Banding จอ 6-bit และ Dithering
จอราคาประหยัดและจอโน๊ตบุ๊คหลายรุ่นเป็น 6-bit พร้อม FRC (Frame rate control) ซึ่งสลับไปมาระหว่างสองระดับเพื่อจำลองระดับที่ขาดไป ถ้าแถบสีที่ขอบชัดในภาพไล่ระดับหายไปเมื่อเปลี่ยนจอเป็นโหมด sRGB หรือ Standard แปลว่ามาจากค่าภาพ ไม่ใช่ตัวจอ ถ้าแถบสีโผล่หลังโหลดโปรไฟล์สี แปลว่ามาจากเส้นโค้งของโปรไฟล์
โน๊ตบุ๊ค มือถือ และทีวี
จอโน๊ตบุ๊คมักไม่มีเมนู ให้ใช้ตัวช่วยของ Windows หรือ Mac หลังปิดความสว่างแบบปรับอัตโนมัติและความสว่างตามเนื้อหา บนมือถือ เลือกโหมดจอแบบธรรมชาติหรือ sRGB ปิดความสว่างอัตโนมัติและสีแบบปรับอัตโนมัติ แล้วใช้ภาพแถบสี ภาพไล่ระดับ และแถบสีเทาเช็คว่าสีอมหรือมี Banding ไหม นี่คือวิธีเช็คว่าสีจอมือถือเพี้ยนไหมด้วยตา บนทีวี เลือกโหมด Movie, Cinema หรือ Filmmaker ซึ่งปิดการประมวลผลส่วนใหญ่ให้แล้ว จากนั้นตั้ง Brightness ด้วย Black level test ตั้ง Contrast ด้วยภาพระดับสีขาว และตั้ง Sharpness ที่ค่ากลาง
เช็คจออื่นๆ
หาพิกเซลเสียด้วยDead Pixel Test เช็คแสงลอดที่มุมและขอบในฉากมืดด้วยBacklight bleed test หาอาการจอกะพริบด้วยทดสอบจอกระพริบ และยืนยันว่าจอวิ่งที่ความเร็วตามสเปกด้วยเช็ค Hz จอ
คำถามที่พบบ่อย
ปรับสีจอโดยไม่มีเครื่องคาลิเบรทได้ไหม?
ได้ รีเซ็ตจอเป็นโหมด Standard หรือ sRGB ปิด Dynamic contrast และโหมด Eco แล้วไล่ดูภาพทดสอบในหน้านี้ตามลำดับ ความสว่าง คอนทราสต์ด้วยภาพระดับสีขาว Gamma อุณหภูมิสี และความคมชัด เปลี่ยนทีละค่าในเมนูจอ แล้วปิดท้ายด้วยตัวช่วยปรับเทียบที่มีใน Windows หรือ macOS จะไม่แม่นเท่าเครื่อง Colorimeter แต่แก้จอที่ตั้งค่าผิดได้เกือบทั้งหมด
Gamma test คืออะไร?
Gamma test แสดงเส้นขาวดำละเอียดข้างๆ สี่เหลี่ยมสีเทาทึบ เส้นเหล่านี้ให้แสงเฉลี่ย 50% เสมอ สี่เหลี่ยมแต่ละช่องคือสีเทาที่ให้แสง 50% ที่ค่า Gamma หนึ่งๆ ช่องที่กลืนไปกับเส้นเมื่อถอยออกมาจึงบอก Gamma ของจอคุณ ค่ามาตรฐานของ Windows, macOS และเว็บคือ 2.2
ควรตั้ง Gamma จอเท่าไร?
ใช้ 2.2 สำหรับงานทั่วไป รูปภาพ เกม และเว็บ เพราะคอนเทนต์ sRGB ออกแบบมาสำหรับค่านี้ ค่า 2.4 เหมาะกับดูหนังในห้องมืด ส่วน 1.8 เป็นมาตรฐาน Mac รุ่นเก่า และทำให้ทุกอย่างดูซีดบนระบบปัจจุบัน
Black level test ควรเห็นอะไร?
จอที่ตั้งค่าดีจะเห็นสี่เหลี่ยมเกือบทั้ง 20 ช่อง อย่างน้อยตั้งแต่ช่องประมาณ 3 ถึง 5 ขึ้นไปในห้องที่แสงสลัว ถ้าไม่เห็นอะไรต่ำกว่าช่อง 8 ถึง 10 แปลว่าเงามืดถูกกลืน (Crushed) ถ้าไม่เห็นอะไรต่ำกว่าประมาณ 17 แปลว่าคอมกับจอน่าจะตั้ง RGB range ไม่ตรงกัน (Full กับ Limited)
ทำไมมองไม่เห็นสี่เหลี่ยมในภาพทดสอบสีขาว?
ถ้าสี่เหลี่ยมตั้งแต่ 235 ถึง 254 กลืนไปกับพื้นขาว แปลว่าตั้งคอนทราสต์สูงเกินไป หรือภาพถูกตัดเพราะ RGB range ไม่ตรงกัน ลดคอนทราสต์ลงทีละนิดจนเห็นสี่เหลี่ยมแถว 250 และเช็คว่าไดรเวอร์การ์ดจอกับจอใช้ Range เดียวกัน
ปรับสีจอด้วยเว็บไซต์ได้ไหม?
ปรับด้วยตาได้ ซึ่งพอสำหรับแก้ Gamma ผิด เงามืดจม สีขาวถูกตัด และความคมที่มากเกินไป แต่เว็บไซต์วัดความสว่าง White point หรือความแม่นยำของสีไม่ได้ เพราะเบราว์เซอร์มองไม่เห็นแสงที่จอปล่อยออกมา งานที่ต้องการสีแม่นยำต้องใช้เครื่อง Colorimeter และซอฟต์แวร์ของมัน
ทำไม Gamma test ดูผิดหรือเห็นเส้นเป็นสีๆ?
เส้นละเอียดจะใช้ได้ก็ต่อเมื่อแต่ละเส้นตกบนพิกเซลจอแถวเดียวพอดี ตั้งซูมเบราว์เซอร์เป็น 100% ด้วย Ctrl+0 (Cmd+0 บน Mac) ใช้จอที่ความละเอียดจริง และเปิดภาพทดสอบแบบเต็มจอ ถ้าเส้นยังระยิบระยับหรือเป็นสี แปลว่าจอแสดงเส้นละเอียดได้ไม่ดี ผลที่อ่านได้จึงเป็นแค่ค่าคร่าวๆ
ควรตั้ง Sharpness จอเท่าไร?
ตั้งที่ค่ากลาง ที่ภาพไม่ถูกทำให้นุ่มหรือคมเพิ่ม ทีวีหลายรุ่นคือ 0 จอคอมหลายรุ่นคือค่ากลางหรือค่าเริ่มต้น เพิ่ม Sharpness จนเส้น 1 px ดูคม แล้วลดลงทันทีที่เห็นขอบขาวหรือขอบมืดรอบตัวหนังสือและเส้น
เช็คสีจอมือถือว่าเพี้ยนไหมอย่างไร?
ปิดความสว่างอัตโนมัติ โหมดกลางคืน และสีแบบปรับอัตโนมัติหรือ True Tone เลือกโหมดจอแบบธรรมชาติหรือ sRGB แล้วดูแถบสี ภาพไล่ระดับ และแถบสีเทาที่นี่ สีเทาควรดูเป็นกลางไม่อมสี และภาพไล่ระดับควรเนียน ตาคุณจับสีอมหรือแถบสีที่ชัดๆ ได้ แต่ความแม่นยำของสีจริงต้องใช้ Colorimeter



