Cách cân chỉnh màu màn hình từng bước
Làm một lần, trong điều kiện ánh sáng bạn thường làm việc. Mỗi lần chỉ đổi một thiết lập trong menu hiển thị của màn hình (OSD), và quay lại mẫu test sau mỗi lần thay đổi.
- Chuẩn bị. Để màn hình chạy 20 đến 30 phút cho ổn định. Đặt độ phân giải gốc, zoom trình duyệt 100% và tạm tắt HDR trong Windows. Trong menu màn hình, chọn chế độ Standard, User hoặc sRGB và tắt tương phản động, chế độ Eco hay tiết kiệm năng lượng và cảm biến ánh sáng. Tắt Ánh sáng ban đêm, Night Shift hoặc các bộ lọc ánh sáng xanh khi test.
- Độ sáng. Trên màn hình máy tính, Brightness điều chỉnh đèn nền. Mở nền xám 75% ở mục Góc nhìn, hoặc màn hình trắng, và cầm một tờ giấy trắng cạnh màn hình: màn hình nên sáng gần bằng tờ giấy, không chói như đèn. Mức đó gần với 100 đến 150 nit dùng để chỉnh ảnh trong phòng bình thường. Trên TV, thiết lập tên Brightness lại thay đổi mức đen, nên hãy chỉnh nó bằng bài test mức đen.
- Độ tương phản. Mở Mức trắng. Tăng contrast tới khi màu trắng trông sạch, rồi hạ xuống tới khi các ô gần 250 hiện ra. Trên đa số màn hình LCD, mức mặc định của nhà sản xuất đã đúng, chỉ hạ xuống nếu thiếu ô.
- Mức đen. Mở Mức đen trong phòng hơi tối. Mục tiêu là thấy từ khoảng ô 3 đến 5. Nếu các ô thấp bị khuất, thử gamma thấp hơn hoặc Black Equalizer trước; nếu không thấy gì dưới 17, sửa dải RGB trong driver đồ họa và trên màn hình.
- Gamma. Mở Gamma, lùi ra xa và xem ô nào hòa vào nền. Chọn 2.2 trong menu màn hình nếu có mục gamma. Nhiều màn hình đặt tên theo chế độ (Gamma 1 đến 4), hãy thử từng chế độ và giữ chế độ hòa vào nền ở 2.2.
- Nhiệt độ màu. Chọn mức có sẵn tên 6500K, Normal, Warm hoặc sRGB; 9300K hay Cool trông ám xanh. Sau đó xem thang xám ở mục Màu sắc. Nếu các mức xám vẫn ám màu, dùng thanh trượt RGB gain ở chế độ User hoặc Custom, chỉnh từng chút, hạ màu đang quá mạnh thay vì tăng các màu còn lại.
- Độ nét. Mở Độ nét và đặt mức trung tính: không có quầng quanh chữ nhưng đường 1 px vẫn sắc. Trên nhiều TV đó là 0, trên nhiều màn hình máy tính là mức giữa hoặc mặc định.
Sau đó chạy lại gamma test và test mức đen một lần nữa, vì thay đổi tương phản và màu làm chúng xê dịch một chút.
Công cụ calibrate màn hình có sẵn trên Windows và Mac
Windows: tìm Calibrate display color (dccw.exe) trong menu Start. Trình hướng dẫn đi qua gamma, độ sáng, độ tương phản và cân bằng màu, rồi lưu kết quả thành một profile. Hãy chỉnh các thiết lập của màn hình trước, vì trình hướng dẫn chỉ uốn được tín hiệu trong card đồ họa, làm mất đi một chút độ mượt. Với màn hình HDR, cài ứng dụng miễn phí Windows HDR Calibration từ Microsoft Store. Nó đặt mức tối nhất và sáng nhất màn hình hiển thị được để game HDR và Auto HDR ánh xạ đúng.
Mac: trên macOS Ventura trở lên, mở Cài đặt hệ thống, Màn hình, bấm menu Cấu hình màu, chọn Tùy chỉnh, rồi bấm nút dấu cộng để mở Trợ lý hiệu chỉnh màn hình. Trên bản cũ hơn, nó nằm ở Tùy chọn hệ thống, Màn hình, Màu, Hiệu chỉnh. Công cụ tạo profile cho điểm trắng và, ở một số phiên bản, cả gamma.
Trang web không làm được gì
Mọi thứ trên trang này đều là Bạn tự kiểm tra: chính mắt bạn đánh giá. Trang web không thấy được ánh sáng màn hình phát ra, nên không đo được độ sáng theo nit, điểm trắng theo kelvin, sai lệch màu (delta E) hay độ phủ sRGB, DCI-P3 của tấm nền. Mắt bạn cũng tự thích nghi: sau một phút, màu trắng hơi xanh bắt đầu trông như trắng. Con số duy nhất trang báo, kích thước mẫu và tỉ lệ scale, là đúng những gì trình duyệt cho biết.
Máy đo màu phần cứng (colorimeter) là một cảm biến nhỏ đặt lên màn hình trong khi phần mềm hiển thị hàng trăm màu và đo từng màu. Sau đó nó ghi một profile để hiệu chỉnh màn hình và cho bạn biết độ chính xác. Nếu bạn chỉnh ảnh hoặc video để in hay giao cho khách hàng, hoặc cần hai màn hình hiển thị giống nhau, đó là cách nên dùng. Với chơi game, làm văn phòng và xem phim, chỉnh cẩn thận bằng mắt với các mẫu này sửa được những lỗi thường gặp: gamma sai, vùng tối mất chi tiết, vùng sáng bị cháy, ám xanh và quá nét.
Thêm một giới hạn: trình duyệt có quản lý màu. Nếu hệ thống của bạn đã cài profile màu, các mẫu sẽ đi qua profile đó, nên bài test cho thấy màn hình và profile cùng lúc, giống như các ứng dụng khác của bạn hiển thị.
Phân dải màu, tấm nền 6 bit và dithering
Nhiều tấm nền giá rẻ và tấm nền laptop là 6 bit kèm FRC (frame rate control), nhấp nháy giữa hai mức để giả các mức còn thiếu. Các dải cứng trong dải chuyển màu mà biến mất khi bạn chuyển màn hình sang chế độ sRGB hoặc Standard là do thiết lập hình ảnh, không phải do tấm nền. Các dải chỉ xuất hiện sau khi nạp profile màu là do đường cong của profile.
Laptop, điện thoại và TV
Màn hình laptop thường không có menu, nên hãy dùng trình hướng dẫn của Windows hoặc Mac sau khi tắt độ sáng thích ứng và độ sáng thích ứng theo nội dung. Trên điện thoại, chọn chế độ màn hình Tự nhiên hoặc sRGB, tắt độ sáng tự động và màu thích ứng, rồi dùng các mẫu màu, dải chuyển màu và thang xám để kiểm tra ám màu và phân dải; đó là cách kiểm tra độ chính xác màu màn hình điện thoại bằng mắt. Trên TV, chọn chế độ Movie, Cinema hoặc Filmmaker, các chế độ này đã tắt phần lớn xử lý hình, rồi chỉnh Brightness bằng test mức đen, Contrast bằng test mức trắng và đặt Sharpness ở mức trung tính.
Thêm bài kiểm tra màn hình
Tìm điểm ảnh lỗi bằng test điểm chết màn hình, kiểm tra các góc và cạnh trong cảnh tối bằng test hở sáng màn hình, tìm nhấp nháy bằng test nhấp nháy màn hình, và xác nhận màn hình chạy đúng tần số quảng cáo bằng test tần số quét.
Câu hỏi thường gặp
Cách cân chỉnh màu màn hình không cần máy đo màu?
Đưa màn hình về chế độ Standard hoặc sRGB, tắt tương phản động (dynamic contrast) và các chế độ tiết kiệm điện, rồi lần lượt đi qua các mẫu test trên trang này: độ sáng, độ tương phản với bài test mức trắng, gamma, nhiệt độ màu và độ nét, mỗi lần chỉ đổi một thiết lập trong menu màn hình. Cuối cùng chạy trình hiệu chỉnh có sẵn trong Windows hoặc macOS. Cách này không chính xác bằng máy đo màu (colorimeter), nhưng sửa được hầu hết màn hình bị chỉnh sai.
Gamma test là gì?
Gamma test hiển thị các đường kẻ đen trắng rất mảnh cạnh các ô xám đặc. Các đường kẻ luôn cho trung bình 50% độ sáng. Mỗi ô là mức xám cho 50% độ sáng ở một giá trị gamma, nên ô nào hòa lẫn vào các đường kẻ khi bạn lùi ra xa cho biết gamma của màn hình. Chuẩn của Windows, macOS và web là 2.2.
Nên đặt gamma màn hình bao nhiêu?
Dùng 2.2 cho việc dùng máy tính thông thường, ảnh, game và web, vì nội dung sRGB được làm cho mức này. Mức 2.4 hợp để xem phim trong phòng tối. 1.8 là chuẩn cũ của Mac và làm mọi thứ trông nhạt nhòa trên hệ thống hiện đại.
Test mức đen (black level) nên thấy gì?
Trên màn hình chỉnh tốt, bạn thấy được hầu hết 20 ô, ít nhất từ khoảng ô 3 đến 5 trở lên khi phòng hơi tối. Nếu không thấy ô nào dưới 8 đến 10, vùng tối đang bị mất chi tiết. Nếu không thấy ô nào dưới khoảng 17, nhiều khả năng máy tính và màn hình đang lệch nhau về dải màu RGB (full và limited).
Vì sao không thấy các ô trong bài test mức trắng?
Nếu các ô từ 235 đến 254 hòa hết vào nền trắng, độ tương phản đang đặt quá cao hoặc hình bị cắt sáng do lệch dải RGB. Hạ độ tương phản vài nấc cho tới khi thấy các ô gần 250, và kiểm tra driver đồ họa với màn hình có dùng cùng một dải màu không.
Có thể cân màu màn hình bằng trang web không?
Bạn chỉnh được bằng mắt, đủ để sửa gamma sai, vùng tối bị mất chi tiết, vùng sáng bị cháy và độ nét quá gắt. Trang web không đo được độ sáng, điểm trắng hay độ chính xác màu, vì trình duyệt không có cách nào thấy ánh sáng màn hình phát ra. Với công việc cần màu chuẩn, bạn cần máy đo màu phần cứng và phần mềm đi kèm.
Vì sao gamma test trông sai hoặc có đường kẻ bị ám màu?
Các đường kẻ mảnh chỉ đúng khi mỗi đường nằm gọn trên một hàng điểm ảnh. Đặt zoom trình duyệt 100% bằng Ctrl+0 (Cmd+0 trên Mac), chạy màn hình ở độ phân giải gốc và mở mẫu test ở chế độ toàn màn hình. Nếu đường kẻ vẫn nhấp nháy hoặc bị ám màu, tấm nền hiển thị đường mảnh không tốt và kết quả chỉ mang tính tương đối.
Độ nét (sharpness) màn hình nên đặt bao nhiêu?
Đặt ở mức trung tính, nơi hình không bị làm mềm cũng không bị làm nét thêm. Trên nhiều TV đó là 0, trên nhiều màn hình máy tính là mức giữa hoặc mức mặc định. Tăng độ nét tới khi các đường 1 px trông sắc, và giảm ngay khi thấy viền trắng hoặc tối quanh chữ và đường kẻ.
Cách kiểm tra màu màn hình điện thoại có chuẩn không?
Tắt độ sáng tự động, chế độ ban đêm và mọi tính năng màu thích ứng hay True Tone, chọn chế độ màn hình Tự nhiên hoặc sRGB, rồi xem các dải màu, dải chuyển màu và thang xám ở đây. Các mức xám phải trung tính, không ám màu, và dải chuyển màu phải mượt. Mắt bạn nhận ra được ám màu mạnh hoặc hiện tượng phân dải, còn độ chính xác màu thật sự cần máy đo màu.
Thêm bài test khác
Màn hình đenMàn hình đen toàn màn hình, chỉ một cú bấm
Màn hình trắngMàn hình trắng toàn màn hình, chỉ một cú bấm
Test tần số quétTần số quét màn hình (Hz), đo ngay trên trình duyệt
Xem độ phân giải màn hìnhĐộ phân giải, tỉ lệ scale và kích thước cửa sổ trình duyệt
Màn hình bao nhiêu inchĐo inch bằng thẻ ngân hàng, tính PPI và tỉ lệ khung hình